یادداشت‌ها#۳۲۵۲

ترجمهٔ پیشنهادی آیات ۳۶ تا ۳۹ سورهٔ توبه

إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِندَ اللَّهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا فِي كِتَابِ اللَّهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ذَٰلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ فَلَا تَظْلِمُوا فِيهِنَّ أَنفُسَكُمْ وَقَاتِلُوا الْمُشْرِكِينَ كَافَّةً كَمَا يُقَاتِلُونَكُمْ كَافَّةً وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ ﴿٣٦﴾
بی‌تردید تعداد ماه‌ها نزد خدا در روزی که آسمان‌ها و زمین را آفرید، در کتاب خدا دوازده ماه بود که چهار ماهش حرام است. دین پابرجا همان است؛ پس در آنها بر خود ستم نکنید؛ و با مشرکان به‌صورت یک‌پارچه بجنگید، همان‌گونه که آنان به‌صورت یک‌پارچه با شما می‌جنگند؛ و بدانید که خدا با پرواپیشگان است.

اغلب مترجمان «یومَ خلق» را «از روزی که آفرید» ترجمه کرده‌اند؛ یعنی یک «مِن» در اینجا در تقدیر گرفته‌اند. این در حالی است که اگر زمان جمله را بر اساس ظرف زمانی آغاز آفرینش، گذشته در نظر بگیریم، نیازی به این افزودهٔ بی‌دلیل نخواهیم داشت.
«کافّة» از مادهٔ‌ «کفف» در اصل به‌معنای «مانع شدن» است، ولی برای اشاره به «جمعی که به‌صورت هماهنگ و گروهی هدفی را پیگیری و از موانعش جلوگیری می‌کنند» به‌کار می‌رود؛ لذا آن را «یک‌پارچه» ترجمه کردیم.

إِنَّمَا النَّسِيءُ زِيَادَةٌ فِي الْكُفْرِ يُضَلُّ بِهِ الَّذِينَ كَفَرُوا يُحِلُّونَهُ عَامًا وَيُحَرِّمُونَهُ عَامًا لِّيُوَاطِئُوا عِدَّةَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ فَيُحِلُّوا مَا حَرَّمَ اللَّهُ زُيِّنَ لَهُمْ سُوءُ أَعْمَالِهِمْ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ ﴿٣٧﴾
جز این نیست که تأخیر انداختن ماه حرام، نوعی افزودن بر حق‌پوشی است که با آن، کسانی که حق‌پوشی کرده‌اند به گمراهی می‌افتند. یک سال حلال اعلامش می‌کنند و یک سال حرامش می‌شمرند تا با تعداد آنچه خدا حرام کرده انطباق دهند؛ درنتیجه، آنچه را خدا حرام کرده حلال می‌کنند. کارهای بدشان برایشان آراسته شده است؛ و خدا گروه حق‌پوشان را راهبری نمی‌کند.

«النَّسِيءُ» از مادهٔ «نسأ» در اصل به‌معنی «تأخیر انداختن» است و به‌عنوان اصطلاحی برای «تأخیر انداختن ماه حرام و جابه‌جا کردن آن» به‌کار می‌رفته است.
«يُوَاطِئُوا» از مادهٔ «وطء» در اصل به‌معنی «برتری و تسلط یافتن» است و بر همین اساس برای مفاهیمی چون «پایمال کردن» و «نکاح کردن» به‌کار می‌رود. اگر بخواهیم این واژه را بر این مبنا ترجمه کنیم باید بگوییم: «تا شمارش آنچه خدا حرام کرده را پایمال کنند.» ولی ازآنجاکه در منابع لغت، معنای «منطبق کردن» را نیز برای این واژه ذکر کرده‌اند و تقریباً همهٔ مفسران و مترجمان، آیه را مطابق این معنی فهمیده‌اند، با آن مخالفت نکردیم.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا مَا لَكُمْ إِذَا قِيلَ لَكُمُ انفِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ اثَّاقَلْتُمْ إِلَى الْأَرْضِ أَرَضِيتُم بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا مِنَ الْآخِرَةِ فَمَا مَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فِي الْآخِرَةِ إِلَّا قَلِيلٌ ﴿٣٨﴾
ای کسانی که ایمان آورده‌اید، شما را چه می‌شود که وقتی به شما می‌گویند: «در راه خدا رهسپار شوید»، به سنگینی به زمین می‌چسبید؟ آیا به‌جای سرای واپسین به زندگی دنیا دل خوش کرده‌اید؟ در صورتی که بهرهٔ زندگی دنیا در برابر سرای واپسین جز اندکی نیست.

«نفر» به‌معنی «حرکت همراه با سختی و کراهت» است و با «کوچ کردن» که اغلب مترجمان گفته‌اند تفاوت دارد.
«اثّاقلتم»در اصل «تثاقلتم» از باب تفاعل بوده که بر «استمرار سنگینی» دلالت دارد. نزدیک‌ترین معادل متداول برای این مفهوم «به زمین چسبیدن» است.

إِلَّا تَنفِرُوا يُعَذِّبْكُمْ عَذَابًا أَلِيمًا وَيَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَيْرَكُمْ وَلَا تَضُرُّوهُ شَيْئًا وَاللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ﴿٣٩﴾
اگر رهسپار نشوید، خدا به عذابی دردناک عذابتان خواهد کرد و گروهی جز شما را جایگزین خواهد ساخت و هیچ زیانی به او نخواهید رساند؛ و خدا بر هر کاری تواناست.

در ترجمهٔ آیهٔ ۲۰ سورهٔ بقره دربارهٔ دلیل ترجمهٔ «شيء» به «کار» توضیح داده شد.

این ترجمه با نقد و نظر شما اصلاح و ویرایش خواهد شد.

#ترجمه_گروهی_قرآن

@hamidhossaini
مشاهده در Telegramقرآن۹:۳۶–۳۹

امتحان کنید

راهنما

  • نوشتن اعراب لازم نیست: «الرحمن» واژهٔ «ٱلرَّحْمَٰنِ» را پیدا می‌کند.
  • ی و ک عربی و فارسی و نیم‌فاصله یکسان در نظر گرفته می‌شوند.
  • برای عبارت دقیق، آن را در گیومه بگذارید.
  • برای رفتن به یک آیه بنویسید ۲:۲۵۵ یا «بقره ۲۵۵».