یادداشت‌ها#۲۴۹۳

۱٫۷ هزار بازدید
نماز و طهارت

مهم‌ترین و گویاترین نماد معنویت، پاکیزگی است. لذا قرآن هم‌داستان با دیگر مکاتب معنوی هر گونه بی‌اخلاقی ، بی‌فکری و لجاجت و حتی ابزار و مقدمات اموری که به زندگی اخلاقی و عقلانی آسیب برساند را آلودگی‌هایی معرفی می‌کند‌ که دل را تیره و تار و راه رسیدن به درجات والای انسانیت را مختل می‌‌سازد.

این کتاب، جهتگیری و مقصود آموزه‌های خود را پاکیزگی بیشتر قرار داده است؛ لذا نه فقط در احکام مرتبط با نظافت، بلکه حتی در اموری چون دریافت صدقات و وظایف مالی، یا آدابی چون معاشرت عفیفانه با جنس مخالف، احترام به حق انتخاب افراد در ازدواج و شیوهٔ گفتگو با پیشوایان دین نیز هدفش را افزایش طهارت اعلام می‌کند.

خدای مهربانی که رحمت بی‌انتهایش همه چیز را در بر گرفته، مشتاق است افراد بیشتری را از مهرورزی ویژهٔ خود بهره‌مند سازد؛ لذا بندگانش را به وضو‌ گرفتن و غسل کردن قبل از نماز فرا می‌خواند و بزرگوارانه توضیح می‌دهد که قصدش به زحمت انداختن کسی نیست و فقط می‌خواهد آنها را پاک‌ کند تا از نعمات بیشتری برخوردار شوند.

راز اصلی تأکید بر طهارت در هنگام نماز و تمیز بودن محل آن، جلب توجه‌ها به‌سوی همین نکتهٔ مهم است. زیرا پاکیزگی ظاهری می‌تواند مقدمه و نمادی برای پاکسازی باطنی باشد. لذا در همهٔ شرایع معنوی بر ضرورت برطرف ساختن آلودگی‌ لباس و بدن پیش از ورود به نماز و شستشوی همه یا بخشی از اعضا با عناوینی چون وضو یا غسل تأکید شده است.

البته وضو و غسل، بیش از آنکه شستشویی ظاهری باشد، عبادتی است که با نیتی خالصانه و مطابق با فرمان خدا به‌جا آورده می‌شود تا آثاری را فراتر از پاکیزگی دست و صورت و بدن، در دل پدید آورد. لذا در شرایط اضطرار، وقتی به‌جای وضو یا غسل، تیمم واجب می‌شود، می‌توان با دست کشیدن بر خاکی پاک به همان طهارتی رسید که با آب به‌دست می‌آمد.

برای وضو باید صورت و دست‌ها را تا آرنج بشوییم و سپس با آب باقیمانده در دست، روی سر و پاها را مسح کنیم. اگرچه مسلمانان در فهم دستورالعمل قرآن دربارهٔ شستن یا مسح پا در وضو اختلاف دارند، ولی اگر به‌جای قرائت حفص (که دلیلی بر برتری آن نداریم) «أرجلکم» را طبق قرائت اکثر راویان قرآن، مجرور بخوانیم، دلیلی برای تردید در مسح پا باقی نمی‌ماند.

در شرایطی که فرد جنب باشد، باید به‌جای وضو غسل کند. یعنی همهٔ بدن را بشوید یا در آب قرار دهد. برای این منظور لازم است همچون هنگام وضو ابتدا از پاک بودن محل شستشو مطمئن شد و با نیت عبادت و طهارت، آبی پاک را به سر و گردن و سپس به بقیهٔ بدن رساند. البته خوب است سمت راست بدن، پیش از سمت چپ آن شسته شود.

اما اگر در دسترسی به آب یا استفاده از آن محدودیتی وجود داشت، همین که آداب طهارت پیش از نماز، با استفاده از خاکی پاک به‌جا آورده شود کافی است و تیمم، جایگزین وضو یا غسل می‌شود. برای این منظور باید کف دو دست را با قصد قربت بر خاک زد و پس از تکاندن بقایای آن، از بالای پیشانی بر صورت و از بالای مچ بر پشت دست‌ها کشید.

برای مشاهدهٔ مستندات قرآنی، روی متون آبی‌رنگ کلیک کنید.

#نماز ۷

@hamidhossaini
مشاهده در Telegram

امتحان کنید

راهنما

  • نوشتن اعراب لازم نیست: «الرحمن» واژهٔ «ٱلرَّحْمَٰنِ» را پیدا می‌کند.
  • ی و ک عربی و فارسی و نیم‌فاصله یکسان در نظر گرفته می‌شوند.
  • برای عبارت دقیق، آن را در گیومه بگذارید.
  • برای رفتن به یک آیه بنویسید ۲:۲۵۵ یا «بقره ۲۵۵».