یادداشت‌ها#۲۳۱۳

ترجمهٔ پیشنهادی آیات ۲۳۳ تا ۲۳۵ سورهٔ بقره

وَالوَالِدَاتُ يُرضِعنَ أَولَادَهُنَّ حَولَينِ كَامِلَينِ لِمَنْ أَرَادَ أَن يُتِمَّ الرَّضَاعَةَ وعَلى المَولُودِ لَهُ رِزقُهُنَّ وكِسوَتُهُنَّ بِالمَعرُوفِ لَاتُكَلَّفُ نَفسٌ إِلَّا وُسعَهَا لَاتُضَارَّ وَالِدَةٌ بِوَلَدِهَا وَلَا مَولُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ وَعَلَى الْوَارِثِ مِثلُ ذَلِكَ فَإِن أَرَادَا فِصَالًا عَن تَرَاضٍ مِنهُمَا وَتَشَاوُرٍ فَلَا جُنَاحَ عَلَيهِمَا وَإِنْ أَرَدتُمْ أَن تَستَرْضِعُوا أَوْلَادَكُمْ فَلَا جُنَاحَ عَلَيكُمْ إِذَا سَلَّمتُمْ مَا آتَيتُم بِالمَعرُوفِ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِمَا تَعمَلُونَ بَصِيرٌ ﴿۲۳۳﴾
و برای کسی که بخواهد شیردهی را کامل انجام دهد، مادران به فرزندانشان دو سال تمام شیر می‌دهند و روزی و پوشاکشان طبق عرف بر عهدهٔ پدری است که فرزند برای او به دنیا آمده است. برای هیچ‌کس جز به‌اندازهٔ توان و ظرفیتش تکلیف قرار داده نمی‌شود. نه مادری که فرزند را به‌دنیا آورده است باید به‌خاطر فرزندش به زیان بیفتد و نه پدری که فرزند برای او به‌ دنیا آمده است به‌خاطر فرزندش (به زیان افتد). و مانند همین بر عهدهٔ وارث است. اما اگر آن دو بخواهند با توافق طرفین و مشاوره، بچه را از شیر بگیرند، برایشان کوتاهی به‌حساب نمی‌آید. و اگر بخواهید برای فرزندانتان دایه بگیرید، در صورتی که آنچه می‌دهید را طبق عرف با توافق کامل بپردازید، برایتان کوتاهی به‌حساب نمی‌آید. و از خدا پروا داشته باشید و بدانید که به‌راستی خدا به آنچه انجام می‌دهید بیناست.

«رزق» به‌معنی «نیازمندی‌های روزمرهٔ زندگی» است که به آن «روزی» گفته می‌شود. در اغلب ترجمه‌های قرآن، این واژه را به‌خاطر تناسب با «پوشاک» در این آيه «خوراک» ترجمه کرده‌اند که چندان دقیق به‌نظر نمی‌رسد.
استفاده از تعبیر «المولود له» به‌معنی «کسی که فرزند برای او به دنیا آمده است» به‌جای «أب» که معنای عام «پدر» را می‌رساند، نوعی تأکید بر مسئولیت و تعهدات پدر در قبال فرزند و مادر اوست.
یکی از معانی باب مفاعله استمرار است و «مضارّة» مفهوم «استمرار زیان» را می‌رساند که «در زیان افتادن» تعبیر رایج آن است.
از تعبیر «سلّمتم» برای پرداخت حق‌الزحمهٔ دایه استفاده شده است تا بر ضرورت دادن کامل مبلغی که با رضایت طرفین تعیین می‌شود تأکید شده باشد؛ چرا که مادهٔ «سلم» به‌معنی «نبودن هیچ‌گونه مخالفت و نزاع» است.

وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنكُمْ وَيَذَرُونَ أَزوَاجًا يَتَرَبَّصنَ بِأَنفُسِهِنَّ أَربَعَةَ أَشهُرٍ وَعَشرًا فَإِذَا بَلَغنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيكُم فِيمَا فَعَلنَ فِي أَنفُسِهِنَّ بِالمَعْرُوفِ وَاللَّهُ بِمَا تَعمَلُونَ خَبيرٌ ﴿۲۳۴﴾
و کسانی از شما که جانشان گرفته می‌شود و همسرانی به‌جا می‌گذارند، آن زن‌ها خود را به‌مدت چهار ماه و ده روز در انتظار نگه دارند. پس آن گاه که به پایان مهلت تعیین‌شدهٔ خود برسند، هر آنچه دربارهٔ خودشان طبق عرف انجام دهند برای شما کوتاهی به‌شمار نمی‌رود و خدا به آنچه می‌کنید آگاه است.

«توفّی» به‌معنی «کامل گرفتن» است و وقتی به‌صورت مجهول به‌کار می‌رود معنای «کامل گرفته شدن» را می‌رساند که کنایه از «گرفته شدن جان» است. لذا بهتر است برخلاف اغلب ترجمه‌ها به‌جای تعبیر «مردن» که ترجمهٔ «موت» است با این تعبیر ترجمه شود.
توضیح واژهٔ «تربّص» در ترجمهٔ آیهٔ ۲۲۶ این سوره گذشت.

وَلَا جُنَاحَ عَلَيكُمْ فِيمَا عَرَّضتُمْ بِهِ مِن خِطبَةِ النِّسَاءِ أَوْ أَكنَنْتُمْ فِي أَنفُسِكُم عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ سَتَذكُرُونَهُنَّ وَلَكِن لَاتُوَاعِدُوهُنَّ سِرًّا إِلَّا أَنْ تَقُولُوا قَوْلًا مَعْرُوفًا وَلَا تَعْزِمُوا عُقْدَةَ النِّكَاحِ حَتَّى يَبْلُغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا فِي أَنْفُسِكُمْ فَاحْذَرُوهُ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ ﴿۲۳۵﴾
آنچه از خواستگاری زنان که غیر مستقیم مطرحش کرده‌اید یا در خود، پوشیده نگه داشته‌اید، برای شما کوتاهی شمرده نمی‌شود. خدا می‌دانست که حتماً به یاد آنها خواهید افتاد، ولی با آنها قول و قرار پنهانی نگذارید مگر اینکه به‌گونه‌ای سخن بگویید که در عرف، پسندیده باشد. و برای بستن پیمان ازدواج تصمیم نگیرید مگر اینکه مدّت مقرر به پایان رسیده باشد. و بدانید که قطعاً خدا آنچه را که در دل‌های شماست می‌داند؛ پس از آن بر حذر باشید و بدانید که به‌راستی خدا آمرزنده و بردبار است.

«تعریض» به‌معنی «بیان کنایی و غیر مستقیم مقصود» است.
در معنی مادهٔ «کنن» دو قید «پوشاندن» و «حفظ کردن» لحاظ شده است.
«حذر» به‌معنی «دوری کردن از سر نگرانی» است که در تعابیر رایج فارسی با همان لفظ «بر حذر بودن» به‌کار می‌رود.

این ترجمه با نقد و نظر شما اصلاح و ویرایش خواهد شد.

#ترجمه_گروهی_قرآن

@hamidhossaini
مشاهده در Telegramقرآن۲:۲۳۳–۲۳۵

امتحان کنید

راهنما

  • نوشتن اعراب لازم نیست: «الرحمن» واژهٔ «ٱلرَّحْمَٰنِ» را پیدا می‌کند.
  • ی و ک عربی و فارسی و نیم‌فاصله یکسان در نظر گرفته می‌شوند.
  • برای عبارت دقیق، آن را در گیومه بگذارید.
  • برای رفتن به یک آیه بنویسید ۲:۲۵۵ یا «بقره ۲۵۵».