یادداشت‌ها#۲۲۹۷

ترجمهٔ پیشنهادی آیات ۲۲۵ تا ۲۲۸ سورهٔ بقره

لا يُؤَاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانِكُمْ وَلَكِنْ يُؤَاخِذُكُمْ بِمَا كَسَبَتْ قُلُوبُكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ ﴿۲۲۵﴾
خدا شما را به‌خاطر بیهوده‌گویی در قسم‌هایتان بازخواست نمی‌کند ولی به‌خاطر آنچه دل‌هایتان به‌دست می‌آورد بازخواست خواهد کرد و خدا آمرزنده و بردبار است.

«لغو» به‌ «کار بی‌ارزشی که بدون فکر و بررسی انجام شود» گفته می‌شود و وقتی دربارهٔ قسم خوردن به‌کار رود از نوع گفتن خواهد بود.

للَّذِينَ يُؤْلُونَ مِنْ نِسَائِهِمْ تَرَبُّصُ أَرْبَعَةِ أَشْهُرٍ فَإِنْ فَاءُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ ﴿۲۲۶﴾
کسانی که از زنان خود کناره‌گیری می‌کنند چهار ماه فرصت درنگ و انتظار دارند؛ پس اگر کوتاه بیایند که به‌راستی خدا آمرزنده و مهربان است.

«ایلاء» اگر از مادهٔ «ألو» باشد به‌معنی «کوتاهی، سستی و کناره‌گیری» است و اگر از «ألي» باشد به‌معنی «کامل کردن و با قدرت انجام دادن» است که بر همین اساس برای «تصمیم جدی» و «قسم خوردن» نیز از همین ماده استفاده می‌شود. همچنین این واژه به اصطلاحی فقهی است که بر اساس سنتی مربوط به پیش از اسلام به «قسم خوردن مرد برای ترک همخوابگی با زن» اطلاق می‌شود. اگرچه این آیه دربارهٔ همین سنت و اصطلاح سخن می‌گوید ولی به‌نظر می‌رسد با توجه به آمدن حرف «من» بهتر است ریشهٔ آن را «ألو» بدانیم و برخلاف نظر اغلب مترجمان، آن را «کناره‌گیری» معنی کنیم.
«تربّص» به‌معنی «درنگ همراه با انتظار رسیدن به هدف یا وقوع حادثه‌ای خاص» است.
«فيئ» به‌معنی «انعطاف نشان دادن بعد از زورگویی و گردن‌فرازی» است که در تعابیر رایج فارسی به آن «کوتاه آمدن» می‌گویند.

وإِنْ عَزَمُوا الطَّلَاقَ فَإِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ ﴿۲۲۷﴾
اما اگر قصد جدی برای جدایی داشته باشند که به‌راستی خدا شنوا و داناست.

«عزم» به‌معنی «قصد جازم» است که در فارسی به آن «قصد جدی» می‌گویند.

والْمُطَلَّقَاتُ يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ ثَلَاثَةَ قُرُوءٍ وَلَا يَحِلُّ لَهُنَّ أَنْ يَكْتُمْنَ مَا خَلَقَ اللَّهُ فِي أَرْحَامِهِنَّ إِنْ كُنَّ يُؤْمِنَّ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَبُعُولَتُهُنَّ أَحَقُّ بِرَدِّهِنَّ فِي ذَلِكَ إِنْ أَرَادُوا إِصْلَاحًا وَلَهُنَّ مِثْلُ الَّذِي عَلَيْهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَلِلرِّجَالِ عَلَيْهِنَّ دَرَجَةٌ وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ ﴿۲۲۸﴾
و زنان مطلقه خود را به‌مدت سه عادت ماهیانه در انتظار نگه دارند و اگر به خدا و روز واپسین ایمان دارند برای آنها روا نیست آنچه را خدا در رحم‌هایشان آفریده است کتمان کنند. و شوهرانشان اگر خواهان اصلاح باشند به بازگرداندنشان در آن سزاوارترند. و زنان همان‌گونه که وظایفی دارند، بر اساس عرف از حقوقی برخوردارند و مردان رتبهٔ بالاتری از زنان دارند و خدا عزتمند و فرزانه است.

«قُرء» اسم مصدر از مادهٔ «قرأ» به‌معنی «دیدن امور ثبت‌شده و در یافتن معانی آن» است که به آن «خواندن» گفته می‌شود. این اسم مصدر که به‌معنی «آنچه از خواندن حاصل می‌شود» است دربارهٔ عادت ماهیانهٔ زنان نیز به‌کار می‌رود، به این مناسبت که این حالت با مطالعهٔ زن در احوال و شرایط خود مشخص می‌شود. اما اینکه بسیاری از مترجمان آن را «پاک شدن از عادت ماهیانه» ترجمه کرده‌اند با تحقیق لغوی و نیز با برخی احادیث سازگار نیست.
«کتمان» معادل «پنهان کردن» نیست بلکه نقطهٔ مخالف «اعلام کردن» است.
توضیح معنای «معروف» در ترجمهٔ آیهٔ ۱۷۸ این سوره گذشت.
«درج» به‌معنی «حرکت آرام رو به رشد» است و «درجة» به «هر یک از رتبه‌های به‌دست آمده در حرکت آرام رو به رشد» گفته می‌شود. توضیح چگونگی و چرایی برتری مردان بر زنان در این حرکت، بحثی تفسیری است که باید به‌صورت جداگانه بیان شود.

این ترجمه با نقد و نظر شما اصلاح و ویرایش خواهد شد.

#ترجمه_گروهی_قرآن

@hamidhossaini
Telegram کلام | سید حمید حسینی 💢 ترجمهٔ پیشنهادی آیات ۱۷۷ تا ۱۷۹ سورهٔ بقره 💢✳️ ليْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلَكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ…
مشاهده در Telegramقرآن۲:۲۲۵–۲۲۸

امتحان کنید

راهنما

  • نوشتن اعراب لازم نیست: «الرحمن» واژهٔ «ٱلرَّحْمَٰنِ» را پیدا می‌کند.
  • ی و ک عربی و فارسی و نیم‌فاصله یکسان در نظر گرفته می‌شوند.
  • برای عبارت دقیق، آن را در گیومه بگذارید.
  • برای رفتن به یک آیه بنویسید ۲:۲۵۵ یا «بقره ۲۵۵».