مسیر انسانیت
اخیراً دکتر صدیقه وسمقی با نگارش و انتشار کتاب مسیر پیامبری یکی از چالشی‌ترین رهیافت‌های جریان روشنفکری دینی را صریح‌تر از آنچه تا کنون گفته شده بود، مطرح کرده و فرصتی ارزشمند را برای تأمل بیشتر در مباحث بنیادین الهیات فراهم آورده است.
اگرچه پرسش‌هایی جدی دربارهٔ برخی پیش‌فرض‌های مبهم و ادعاهای بی‌دلیل این کتاب وجود دارد که باید در فرصتی دیگر به آنها پرداخت، اما پاره‌ای از نقدهای این نویسنده به تبیینی که معمولاً از دین و پیامبری ارائه می‌شود، حاوی نکاتی مهم و قابل توجه است که پاسخ به آن بر اساس مبانی مشهور بسیار دشوار به‌نظر می‌رسد.
زیرا وقتی دین را دستورالعملی آسمانی بدانیم که نجات و سعادت جز در پرتو آن ممکن نیست و دلایلی چون قاعدهٔ لطف، ابلاغ آن را بر خدا واجب کرده باشد، توجیه قابل قبولی برای ابهام‌ها، محرومیت‌ها و برداشت‌های متناقضی که در این زمینه وجود دارد پیدا نمی‌کنیم.
اما مشکل اینجاست که نویسنده به‌جای ارائهٔ مستدل راه حلی علمی، دست خدا را از هر فرمانی خالی و پیامبران را افرادی عادی معرفی می‌کند که نتیجهٔ تلاش‌های معنوی خود را پیامی از جانب خدا تصور کرده‌‌اند و با نیتی نیک و اصلاح‌طلبانه، چیزی را که برایشان منکشف شده بوده، فرمان خدا دانسته‌اند.
وی این تبیین را بهترین روش برای تنزیه ساحت الهی از تناقضات و خطاهای علمی و اخلاقی موجود در متون مقدس می‌داند و این‌گونه، خدا را از اتهام ناکامی در رساندن سالم و شفاف فرمانی سعادت‌بخش تبرئه و اعلام می‌کند اساساً نباید برای خدا وظیفه و انگیزه‌ای در این زمینه در نظر گرفت.
این در حالی است که حتی با نگاهی مستقل از متون مقدس، همچنان راه‌هایی برای حل این مشکل وجود دارد که با ادعای گزاف ناتوانی خدا از داشتن فرمان و هدایت همراه نباشد و احتمال صادق بودن پیامبران را در تبیینی که از فرایند پیامبری خود ارائه می‌دادند، بدون دلیلی روشن، تکذیب نکند.
برای این منظور کافی است دین حقیقی و هدایت و فرمان خدا را همان ندای وجدان بدانیم که در نهاد همهٔ انسان‌ها قرار داده شده و بسته به تلاش‌ها و اراده‌ها، با وضوح و شفافیتی متفاوت در اختیار همگان است و پیامبری، چیزی جز رسیدن به صلاحیت‌های لازم برای دریافت کامل‌تر همان هدایت همگانی نیست.
در این نگاه نه فقط مسیر پیامبری، بلکه مسیر انسانیت، از بالا به پایین جریان پیدا می‌کند و مبنای محکم‌تری برای نقد و مردود شمردن ظواهر و برداشت‌های نامعقولی که به هر دلیل به متون مقدس راه یافته یا به آن نسبت داده شده است در اختیار خواهیم داشت.
#باورها #دین_حنیف
@hamidhossaini
اخیراً دکتر صدیقه وسمقی با نگارش و انتشار کتاب مسیر پیامبری یکی از چالشی‌ترین رهیافت‌های جریان روشنفکری دینی را صریح‌تر از آنچه تا کنون گفته شده بود، مطرح کرده و فرصتی ارزشمند را برای تأمل بیشتر در مباحث بنیادین الهیات فراهم آورده است.
اگرچه پرسش‌هایی جدی دربارهٔ برخی پیش‌فرض‌های مبهم و ادعاهای بی‌دلیل این کتاب وجود دارد که باید در فرصتی دیگر به آنها پرداخت، اما پاره‌ای از نقدهای این نویسنده به تبیینی که معمولاً از دین و پیامبری ارائه می‌شود، حاوی نکاتی مهم و قابل توجه است که پاسخ به آن بر اساس مبانی مشهور بسیار دشوار به‌نظر می‌رسد.
زیرا وقتی دین را دستورالعملی آسمانی بدانیم که نجات و سعادت جز در پرتو آن ممکن نیست و دلایلی چون قاعدهٔ لطف، ابلاغ آن را بر خدا واجب کرده باشد، توجیه قابل قبولی برای ابهام‌ها، محرومیت‌ها و برداشت‌های متناقضی که در این زمینه وجود دارد پیدا نمی‌کنیم.
اما مشکل اینجاست که نویسنده به‌جای ارائهٔ مستدل راه حلی علمی، دست خدا را از هر فرمانی خالی و پیامبران را افرادی عادی معرفی می‌کند که نتیجهٔ تلاش‌های معنوی خود را پیامی از جانب خدا تصور کرده‌‌اند و با نیتی نیک و اصلاح‌طلبانه، چیزی را که برایشان منکشف شده بوده، فرمان خدا دانسته‌اند.
وی این تبیین را بهترین روش برای تنزیه ساحت الهی از تناقضات و خطاهای علمی و اخلاقی موجود در متون مقدس می‌داند و این‌گونه، خدا را از اتهام ناکامی در رساندن سالم و شفاف فرمانی سعادت‌بخش تبرئه و اعلام می‌کند اساساً نباید برای خدا وظیفه و انگیزه‌ای در این زمینه در نظر گرفت.
این در حالی است که حتی با نگاهی مستقل از متون مقدس، همچنان راه‌هایی برای حل این مشکل وجود دارد که با ادعای گزاف ناتوانی خدا از داشتن فرمان و هدایت همراه نباشد و احتمال صادق بودن پیامبران را در تبیینی که از فرایند پیامبری خود ارائه می‌دادند، بدون دلیلی روشن، تکذیب نکند.
برای این منظور کافی است دین حقیقی و هدایت و فرمان خدا را همان ندای وجدان بدانیم که در نهاد همهٔ انسان‌ها قرار داده شده و بسته به تلاش‌ها و اراده‌ها، با وضوح و شفافیتی متفاوت در اختیار همگان است و پیامبری، چیزی جز رسیدن به صلاحیت‌های لازم برای دریافت کامل‌تر همان هدایت همگانی نیست.
در این نگاه نه فقط مسیر پیامبری، بلکه مسیر انسانیت، از بالا به پایین جریان پیدا می‌کند و مبنای محکم‌تری برای نقد و مردود شمردن ظواهر و برداشت‌های نامعقولی که به هر دلیل به متون مقدس راه یافته یا به آن نسبت داده شده است در اختیار خواهیم داشت.
#باورها #دین_حنیف
@hamidhossaini