دین یا انسانیت؟
دومین جلسه از گفتگوهای آزاد اعتقادی در کلاب هاوس به پاسخ این پرسش اختصاص یافت که آیا با رشد عقلانی بشر و پایبندی او به اصول اخلاق و انسانیت، جایی برای پیروی از ادیانی که به اسم آنها این همه جنایت می‌شود باقی می‌ماند؟
بیست دقیقهٔ ابتدایی این جلسه (که متأسفانه صوت آن به علت مشکلات فنی ضبط نشد) به تبیین این نکته گذشت که اگر دین را روش درست و حساب‌شدهٔ زندگی بدانیم و وجدان انسانی را معیار تشخیص درست و غلط قرار دهیم، دیگر جایی برای این سؤال باقی نمی‌ماند؛ چون دینداری حقیقی مفهومی جز پایبندی به انسانیت نخواهد داشت و هر کس با هر مرام و آیینی اگر وجدان و اخلاق انسانی را مبنای زندگی خود قرار دهد پیرو دین حق و اهل نجات خواهد بود.
البته پس بیان این نکته که منظور از وجدان انسانی همان چیزی است که آدمی پس از شنیدن سخنان مختلف و تلاش لازم برای کسب آگاهی آن را درست تشخیص می‌دهد، دو پرسش مهم مطرح شد. نخست اینکه اگر پایبندی به عقل و وجدان کافی است پس دیگر چه نیازی به وحی و پیامبران الهی خواهیم داشت و دوم اینکه اگر میان حکم عقل و آنچه از وحی دریافت می‌کنیم تضادی به‌وجود آمد تکلیف ما چیست؟
در پاسخ به پرسش اول گفته شد مأموریت و ادعای اصلی پیامبران خدا دعوت به وجدان و اخلاق انسانی بود و از آنجا که انسان از حکم وجدانش غافل و اسیر شهواتش می‌شود، پیامبران آمده‌اند تا با یادآوری ارزش‌های فطری و در اختیار گذاشتن آگاهی‌هایی که در دسترس انسان نیست، روش تقویت و شکوفا کردن وجدان را به او آموزش دهند و ضمانت‌هایی برای پایبندی به این ارزش‌ها ایجاد کنند.
اما نکته‌ای که در پرسش دوم مطرح شده صحیح نیست؛ زیرا عقل و وحی هر دو پیام خداست و هرگز منافاتی میان آن دو رخ نمی‌دهد. البته ما هم در برداشت از حکم عقل و هم در برداشت از پیام وحی ممکن است دچار خطا شویم و احساس کنیم میان آن دو تعارض وجود دارد، که در این صورت وظیفه داریم در برداشت‌های خود تجدید نظر کنیم و اگر همچنان آن تعارض رفع نشد، هم عقل و هم نقل به ما می‌گوید چاره‌ای نداریم جز اینکه آنچه را در وجدان انسانی می‌یابیم بر ظواهر متون دینی ترجیح دهیم؛ زیرا مبنای اصلی زندگی عقل ماست و وجود خدا و حقانیت پیامبران را هم با همین عقل به‌دست آورده‌ایم و در هیچ شرایطی حق نداریم آن را نادیده بگیریم.
این پاسخ و نکات دیگری که در کنار آن بیان شد، پرسش‌ها و گفتگوهای دیگری را به‌دنبال داشت که در فایل صوتی جلسه قابل پیگیری است و ان شاء الله با نقد و نظر شما در جلسات آیندهٔ این کلاب که دوشنبه‌ها ساعت ۲۰ برگزار می‌شود به بحث گذاشته خواهد شد.
@hamidhossaini
دومین جلسه از گفتگوهای آزاد اعتقادی در کلاب هاوس به پاسخ این پرسش اختصاص یافت که آیا با رشد عقلانی بشر و پایبندی او به اصول اخلاق و انسانیت، جایی برای پیروی از ادیانی که به اسم آنها این همه جنایت می‌شود باقی می‌ماند؟
بیست دقیقهٔ ابتدایی این جلسه (که متأسفانه صوت آن به علت مشکلات فنی ضبط نشد) به تبیین این نکته گذشت که اگر دین را روش درست و حساب‌شدهٔ زندگی بدانیم و وجدان انسانی را معیار تشخیص درست و غلط قرار دهیم، دیگر جایی برای این سؤال باقی نمی‌ماند؛ چون دینداری حقیقی مفهومی جز پایبندی به انسانیت نخواهد داشت و هر کس با هر مرام و آیینی اگر وجدان و اخلاق انسانی را مبنای زندگی خود قرار دهد پیرو دین حق و اهل نجات خواهد بود.
البته پس بیان این نکته که منظور از وجدان انسانی همان چیزی است که آدمی پس از شنیدن سخنان مختلف و تلاش لازم برای کسب آگاهی آن را درست تشخیص می‌دهد، دو پرسش مهم مطرح شد. نخست اینکه اگر پایبندی به عقل و وجدان کافی است پس دیگر چه نیازی به وحی و پیامبران الهی خواهیم داشت و دوم اینکه اگر میان حکم عقل و آنچه از وحی دریافت می‌کنیم تضادی به‌وجود آمد تکلیف ما چیست؟
در پاسخ به پرسش اول گفته شد مأموریت و ادعای اصلی پیامبران خدا دعوت به وجدان و اخلاق انسانی بود و از آنجا که انسان از حکم وجدانش غافل و اسیر شهواتش می‌شود، پیامبران آمده‌اند تا با یادآوری ارزش‌های فطری و در اختیار گذاشتن آگاهی‌هایی که در دسترس انسان نیست، روش تقویت و شکوفا کردن وجدان را به او آموزش دهند و ضمانت‌هایی برای پایبندی به این ارزش‌ها ایجاد کنند.
اما نکته‌ای که در پرسش دوم مطرح شده صحیح نیست؛ زیرا عقل و وحی هر دو پیام خداست و هرگز منافاتی میان آن دو رخ نمی‌دهد. البته ما هم در برداشت از حکم عقل و هم در برداشت از پیام وحی ممکن است دچار خطا شویم و احساس کنیم میان آن دو تعارض وجود دارد، که در این صورت وظیفه داریم در برداشت‌های خود تجدید نظر کنیم و اگر همچنان آن تعارض رفع نشد، هم عقل و هم نقل به ما می‌گوید چاره‌ای نداریم جز اینکه آنچه را در وجدان انسانی می‌یابیم بر ظواهر متون دینی ترجیح دهیم؛ زیرا مبنای اصلی زندگی عقل ماست و وجود خدا و حقانیت پیامبران را هم با همین عقل به‌دست آورده‌ایم و در هیچ شرایطی حق نداریم آن را نادیده بگیریم.
این پاسخ و نکات دیگری که در کنار آن بیان شد، پرسش‌ها و گفتگوهای دیگری را به‌دنبال داشت که در فایل صوتی جلسه قابل پیگیری است و ان شاء الله با نقد و نظر شما در جلسات آیندهٔ این کلاب که دوشنبه‌ها ساعت ۲۰ برگزار می‌شود به بحث گذاشته خواهد شد.
@hamidhossaini