چرا احترام؟

هر گاه سخنی دربارهٔ احترام به عقاید دگراندیشان به‌میان می‌آید، اعتراض‌های فراوانی برمی‌خیزد که فصل مشترک همهٔ آنها استناد به داستان بت‌شکنی حضرت ابراهیم (علیه‌السلام) است. از آنجا که قبلاً در یادداشتی، نادرستی این استدلال را نشان داده‌ام و با برقراری پیوند میان کلمات کلیدی با آیات مرتبط، مخالفت قرآن با این منطق را آشکار ساخته‌ام، در اینجا به تکرار آن مطالب نمی‌پردازم و تنها لینک آن یادداشت را تقدیم می‌کنم:

t.me/hamidhossaini/1033

اما اعتراض دیگری که از سوی دوستان معتقد به رواداری دینی نیز مطرح می‌شود، دربارهٔ واژهٔ «احترام» است. این بزرگواران ضمن پذیرش نادرست بودن توهین به مقدسات و باورهای دیگران، کاربرد این کلمه را برای باورهای خرافی و باطل نمی‌پسندند و معتقدند احترام به یک مرام به‌معنی بزرگداشت، تکریم و غیرقابل نقد دانستن آن است. این در حالی است که این واژه چنین معنایی ندارد و صرفاً به‌معنی در نظر گرفتن حریم و مانعی در برابر توهین، تخریب و رفتارهایی است که با افراد محروم از حقوق طبیعی انجام می‌گیرد.

وقتی کسی برای عقیده‌ای احترام قائل نباشد، به خود حق می‌دهد به‌جای نقد یا حتی برائت جستن از آن، به توهین و تمسخر آن باور بپردازد و اینکه بگوید به انسان باورمند به آن مرام احترام می‌گذارم ولی برای عقیدهٔ او احترامی قائل نیستم، تنها با الفاظ بازی کرده است؛ چرا که شخصیت و هویت یک انسان به گوشت و پوست او نیست، بلکه به افکار و عقایدی است که به‌خاطر #زاویه_دید و شرایطش در او شکل گرفته است.

از این نکته نیز نباید غافل شد که منظور از عقیده در این بحث، باورهای شخصی و مقدساتی است که آسیب و تعرضی به حقوق طبیعی دیگران نداشته باشد؛ اگرنه تردیدی نیست که کسی را به‌خاطر دفاع از حق خود و مقابله با ستم، ملامت نمی‌کنند.

یادداشت‌های مرتبط را در لینک زیر و لینکی که بالاتر تقدیم شد ملاحظه فرمایید:

t.me/hamidhossaini/1179