مادهٔ «ذکي»

توضیح در ترجمهٔ سوره مائده ۳

حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ ٱلْمَيْتَةُ وَٱلدَّمُ وَلَحْمُ ٱلْخِنزِيرِ وَمَآ أُهِلَّ لِغَيْرِ ٱللَّهِ بِهِۦ وَٱلْمُنْخَنِقَةُ وَٱلْمَوْقُوذَةُ وَٱلْمُتَرَدِّيَةُ وَٱلنَّطِيحَةُ وَمَآ أَكَلَ ٱلسَّبُعُ إِلَّا مَا ذَكَّيْتُمْ وَمَا ذُبِحَ عَلَى ٱلنُّصُبِ وَأَن تَسْتَقْسِمُوا۟ بِٱلْأَزْلَٰمِ ۚ ذَٰلِكُمْ فِسْقٌ ۗ ٱلْيَوْمَ يَئِسَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ مِن دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَٱخْشَوْنِ ۚ ٱلْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِى وَرَضِيتُ لَكُمُ ٱلْإِسْلَٰمَ دِينًۭا ۚ فَمَنِ ٱضْطُرَّ فِى مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍۢ لِّإِثْمٍۢ ۙ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌۭ رَّحِيمٌۭ

مردار و خون و گوشت خوک و آنچه خونش را برای غیر خدا ریخته‌اند و حیوان خفه‌شده و آنچه با ضربه یا به‌خاطر سقوط یا با شاخ خوردن کشته شده باشد و آنچه درنده آن را بخورد بر شما حرام است، مگر آنچه در آخرین رمق ذبحش کنید. همچنین آنچه بر سنگ‌های نصب‌شده سر بریده شود و اینکه با چوب‌های بخت‌آزمایی سهم‌ها را تقسیم کنید که آن نابه‌کاری است. - امروز کسانی که حق‌پوشی کردند از دین شما نومید شدند؛ پس از آنان نترسید و از من بترسید. امروز دینتان را برای شما کامل و نعمتم را بر شما تمام کردم و تسلیم حق بودن را به‌عنوان دین برایتان پسندیدم. - اما اگر کسی در گرسنگی شدید - بدون اینکه تمایل به کوتاهی داشته باشد - ناچار شود، به‌راستی خدا آمرزنده و مهربان است.

«تذکیة» از مادهٔ «ذکي» در اصل به‌معنی «تند و تیز و به کمال رسیده» است و شاید از آن جهت که آخرین قدرت و حیات حیوان، پیش از کشته شدنش ظهور و بروز پیدا می‌کند، برای «سر بریدن در آخرین رمق» نیز از همین ماده استفاده می‌شود و از آنجا که این تعبیر اصطلاحی برای ذبح شرعی است، آن را «ذبح در آخرین رمق» ترجمه کردیم و واژهٔ «ذبح» که در این آیه برای قربانی کردن حیوان در برابر بت‌ها به‌کار رفته است را «سر بریدن» ترجمه می‌کنیم تا به تفاوت آنها توجه شده باشد.