مادهٔ «ذمم»

توضیح در ترجمهٔ سوره توبه ۸

كَيْفَ وَإِن يَظْهَرُوا۟ عَلَيْكُمْ لَا يَرْقُبُوا۟ فِيكُمْ إِلًّۭا وَلَا ذِمَّةًۭ ۚ يُرْضُونَكُم بِأَفْوَٰهِهِمْ وَتَأْبَىٰ قُلُوبُهُمْ وَأَكْثَرُهُمْ فَٰسِقُونَ

چطور ممکن است، در حالی که اگر آنان بر شما چیره شوند، نه رابطه‌ای طبیعی را در حق شما پاس می‌دارند و نه پیمانی را؟! با باز کردن دهانشان خشنودتان می‌کنند؛ با آنکه دل‌هایشان سر باز می‌زند؛ و بیشترشان نابه‌کارند.

مادهٔ «ذمم» در اصل به‌معنی «بدگویی و سرزنش» است و «ذمّة» برای «پیمان» استفاده می‌شود زیرا به «سرزنش به‌خاطر پایبند نبودن به عهد و پیمان» اشاره دارد.