یادداشت‌ها#۲۴۲۶

۱٫۷ هزار بازدید
آیا غزوهٔ بدر با شبیخون اصحاب پیامبر به کاروان تجاری ابوسفیان شروع شده بود؟

احسان روحی پژوهشگری مستقل و به غایت پرتلاش و پرذکاوت است که به نقاط حساس تاریخ اسلام و تفسیر خیلی محققانه و با استانداردی بالا می‌پردازد. رشته تحصیلی‌اش تاریخ یا الهیات و اساسا علوم‌انسانی نبوده ولی با تلاش شخصی در بهترین مجلات الهیاتی در حال چاپ مقاله در مهم‌ترین موضوعات چالش‌بر‌انگیز است. یکی از بخش‌هایی از تاریخ اسلام که به شخصه دیده‌ام با قطعیت از صحت آن صحبت می‌شد ولی با آیات قرآن سازگار نبود، نحوه آغاز جنگ بدر است. ماجرا این بود که سیره‌ها می‌گفتند مسلمانان اولین‌جنگ را با شبیخون به کاروان تجاری قریش آغاز‌کردند. این با روحیه جهاد دفاعیِ قرآن و اسباب نزول و شان نزول آیات در تعارض جدی بود. روشنفکران بعضا به توجیه برمی‌آمدند که خب دادگاهی نبود تا مشرکان را برای تبعید خود مجازات کنند، و‌این روش مرسوم بود (حمله به کاروان تجاری).

احسان روحی با روش‌های نقد فرم متن (در ادبیات و تاریخ و اسطوره‌شناسی) نشان می‌دهد کل این روایت در سیره‌های نبوی گرته‌برداری شده از اتفاقات مشابه در پیش از اسلام است و اصالت در دنیای خارج نداشته بلکه با انگیزه‌های سیاسی مثل نشان‌دادنِ قدرت نیروهای اسلام بازسازی و آفریده‌شده‌است.

توضیحات بیشتر توسط احسان روحی در کانال انعکاس:
https://t.me/inekas/297
https://t.me/inekas/298

مقاله منتشرشده:
https://t.me/archive_quranpazhooh/9


این مقاله یکی از مواردی است که نشان می‌دهد پیش از قضاوت‌ها و حکم‌های سریع و توجیهات طولانی احتمال جعلی بودن برخی روایات تاریخی را هرگز صفر ندانیم. همچنین نشان می‌دهد روش‌های مدرن نقد متن و تاریخ و تفسیر، گره‌ کور خیلی از مسائل مهم تاریخ اندیشه ما را می‌توانند احتمالا باز کنند. خوب‌ است روشنفکران دینی و همچنین حوزه‌های علمیه و دانشگاه‌ها این روش‌ها و پژوهش‌ها را جدی‌ بگیرند. با چندین پژوهش اخیر دیگر در نقد سیره (مثلا در مسائل زنان) چهره سیره کاملا تغییر می‌کند. برخی از این پژوهش‌ها در حال انجام و اتمام هستند.

کانال تلگرامی قرآن‌پژوهی

@hamidhossaini
مشاهده در Telegram

امتحان کنید

راهنما

  • نوشتن اعراب لازم نیست: «الرحمن» واژهٔ «ٱلرَّحْمَٰنِ» را پیدا می‌کند.
  • ی و ک عربی و فارسی و نیم‌فاصله یکسان در نظر گرفته می‌شوند.
  • برای عبارت دقیق، آن را در گیومه بگذارید.
  • برای رفتن به یک آیه بنویسید ۲:۲۵۵ یا «بقره ۲۵۵».