یادداشت‌ها#۲۳۱۵

ترجمهٔ پیشنهادی آیات ۲۳۶ تا ۲۴۰ سورهٔ بقره

لَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِنْ طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ مَا لَمْ تَمَسُّوهُنَّ أَوْ تَفْرِضُوا لَهُنَّ فَرِيضَةً وَمَتِّعُوهُنَّ عَلَى الْمُوسِعِ قَدَرُهُ وَعَلَى الْمُقْتِرِ قَدَرُهُ مَتَاعًا بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُحْسِنِينَ ﴿۲۳۶﴾
اگر زنان را تا وقتی با آنها رابطه نداشته‌اید یا چیزی برای آنها تعیین ننموده‌اید طلاق دهید برای شما کوتاهی به‌حساب نمی‌آید؛ ولی آنها را از چیزی که بر توانگر به‌اندازهٔ توانش و بر تنگدست به‌قدر وسعش طبق عرف لازم است بهره‌مند سازید که این وظیفه‌ای است بر عهدهٔ نیکوکاران.

«مسّ» به‌معنی «اصابت دو چیز و برقراری تماس میان آنها» است که به‌عنوان تعبیری کنایی برای آمیزش نیز به‌کار می‌رود. در زبان متداول فارسی معمولاً‌برای بیان کنایی این مفهوم از تعبیر «رابطه داشتن» استفاده می‌شود.
«فرض» یا «فریضه» به‌معنی «سهم یا وظیفه یا هر چیزی که مشخص و معین شده باشد» است و در اینجا منظور از آن، مهریه‌ای است که برای زن تعیین کرده‌اند.

وَإِنْ طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَمَسُّوهُنَّ وَقَدْ فَرَضْتُمْ لَهُنَّ فَرِيضَةً فَنِصْفُ مَا فَرَضْتُمْ إِلَّا أَنْ يَعْفُونَ أَوْ يَعْفُوَ الَّذِي بِيَدِهِ عُقْدَةُ النِّكَاحِ وَأَنْ تَعْفُوا أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى وَلَا تَنْسَوُا الْفَضْلَ بَيْنَكُمْ إِنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ ﴿۲۳۷﴾
اما اگر پیش از اینکه با آنها رابطه داشته باشید در حالی که چیزی برایشان تعیین کرده‌اید طلاقشان دهید، پس نیمی از آنچه تعیین کرده‌اید؛ مگر اینکه آن زنان بگذرند یا آن کس که بستن پیمان ازدواج به دست اوست بگذرد. و اگر بگذرید به پرواداری نزدیک‌تر است. و افزون‌بخشی را در میان خود فراموش نکنید که به‌راستی خدا به آنچه انجام می‌دهید بیناست.

«یعفون» صیغهٔ جمع مؤنث است و اگر مذکر بود باید پس از آمدن «أن» نونش حذف می‌شد.
«فضل» به‌معنی «افزون و اضافه دادن» و نقطهٔ مقابل «کم گذاشتن» است.

حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَالصَّلَاةِ الْوُسْطَى وَقُومُوا لِلَّهِ قَانِتِينَ ﴿۲۳۸﴾
همواره بر نمازها و نماز میانه مواظبت داشته باشید و در حالی که فرمانبرانه سر فرود آورده‌اید برای خدا به‌پا خیزید.

یکی از معانی باب «مفاعله» استمرار است؛ لذا «حافظوا» به‌معنی «استمرار داشتن بر مواظبت» است.
در معنای مادهٔ «قنت» دو قید «خضوع و اطاعت» وجود دارد که خوب است در ترجمه بازتاب داده شود.

فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجَالًا أَوْ رُكْبَانًا فَإِذَا أَمِنْتُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَمَا عَلَّمَكُمْ مَا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ ﴿۲۳۹﴾
اما اگر بیم داشتید، پس در حالی که پیاده یا سواره در حرکتید؛ و هر گاه ایمنی یافتید، خدا را یاد کنید چنان که او آنچه را نمی‌دانستید به شما آموخت.

«رجال» جمع «رَجِل» و «راجل» و «رجیل» به‌معنی «پیاده» است و با توجه به سیاق جمله، منظور، صرفاً پیاده بودن نیست بلکه به این معناست که در صورت اضطرار می‌توانید نماز را در حال حرکت کردن پیاده یا سواره بخوانید.

وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا وَصِيَّةً لِأَزْوَاجِهِمْ مَتَاعًا إِلَى الْحَوْلِ غَيْرَ إِخْرَاجٍ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِي مَا فَعَلْنَ فِي أَنْفُسِهِنَّ مِنْ مَعْرُوفٍ وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ ﴿۲۴۰﴾
و کسانی از شما که جانشان گرفته می‌شود و همسرانی به‌جا می‌گذارند برای همسرانشان وصیت کنند که تا یک سال بدون بیرون راندن، بهره داشته باشند؛ اما اگر آن زنان بیرون بروند، هر آنچه دربارهٔ خودشان طبق عرف انجام دهند برای شما کوتاهی شمرده نمی‌شود. و خدا عزتمند و فرزانه است.

توضیح لازم دربارهٔ‌ معانی «یتوفون» و «جناح» و «معروف» قبلاً ارائه شد.

این ترجمه با نقد و نظر شما اصلاح و ویرایش خواهد شد.

#ترجمه_گروهی_قرآن

@hamidhossaini
مشاهده در Telegramقرآن۲:۲۳۶–۲۴۰

امتحان کنید

راهنما

  • نوشتن اعراب لازم نیست: «الرحمن» واژهٔ «ٱلرَّحْمَٰنِ» را پیدا می‌کند.
  • ی و ک عربی و فارسی و نیم‌فاصله یکسان در نظر گرفته می‌شوند.
  • برای عبارت دقیق، آن را در گیومه بگذارید.
  • برای رفتن به یک آیه بنویسید ۲:۲۵۵ یا «بقره ۲۵۵».