یادداشت‌ها#۱۳۷۳

۳٫۸ هزار بازدید اخلاق
حقیقت برائت

برائت را باید از ارکان و اصول دین دانست؛ چرا که دین حق یعنی پیمودن راه درست زندگی و بدون مرزبندی و جدا کردن راه خود از باطل، ثابت‌قدم ماندن در مسیر حق ممکن نیست. این مرزبندی وقتی مبنایی استوار پیدا می‌کند که در محبت به خوبی‌ها و نفرت از پلیدی‌ها ریشه داشته باشد و در سطح شعار و ادعا باقی نماند.

یکی از نمودهای برائت، لعن دشمنان حقیقت و ابراز انزجار از کسانی است که با ستمکاری و خودخواهی‌، در برابر خوبی‌ها ایستادند و به نماد پلیدی‌ها تبدیل شدند. این موضع‌گیری روشن و دور از دشنام و بی‌ادبی، علاوه بر آنکه نتیجه و جلوهٔ برائت قلبی است، موجب استحکام آن نیز خواهد بود و راه وسوسه‌ها و زمینه‌های گرایش به باطل را مسدود می‌کند.

با این همه، چنین اصل مهمی نیز مانند دیگر ارزش‌های متعالی در معرض آسیب‌هایی است که می‌تواند اصالت و حقیقتش را مخدوش و چه‌بسا آن را به ضدّ خودش تبدیل کند. یعنی موضوعی که قرار است تضمینی باشد برای التزام به حق و پرهیز از آلودگی‌های مسیر باطل، بهانه‌ای می‌شود برای زیر بار حق نرفتن، خودخواهی‌، نفرت‌پراکنی و عقده‌گشایی شخصی و فرقه‌ای.

البته باید پذیرفت که در این موضوع نیز مانند دیگر مسائل، سلایق و برداشت‌هایی گوناگون وجود دارد و رسیدن به دیدگاهی واحد، ممکن نیست، ولی با توجه به آسیب یادشده که هیچ‌کس احتمال وقوعش را انکار نمی‌کند، لازم است در حداقل‌هایی مشترک به توافق برسیم و همین اصل برائت را در اموری که بدی‌های آن روشن است اجرا کنیم تا آن خطر مهیب کاهش یابد.

دربارهٔ تعریف و مصادیق لعن دشمنان اهل بیت (علیهم‌السلام) اختلاف زاویهٔ دید به‌حدی است که چشم‌اندازی برای رسیدن به توافق باقی نمی‌گذارد. لذا نه کسانی را که با استناد به آیات و احادیث معتبر، بر استحباب لعن تأکید می‌کنند می‌توان سرزنش کرد و نه تخطئهٔ افرادی که بر اساس دلایل و مستنداتی دیگر، چنین کاری را خلاف نظر و مصالح پیشوایان مکتب می‌شمرند، فایده‌ای به‌همراه دارد.

ولی آنچه در این میان، ضروری به‌نظر می‌رسد، پرهیز از اموری است که نادرست بودنش را عقلای همهٔ گرایش‌ها قبول دارند. وقتی هیچ‌کس در زشت بودن توهین به مقدسات دیگران، تحریک احساسات مذهبی و ایجاد نفرت و تفرقه تردید ندارد، برگزاری مراسمی بی‌مبنا بر اساس روایاتی جعلی که معمولاً با رفتارهایی زشت همراه است، هیچ نسبتی با حقیقت برائت پیدا نمی‌کند و کسی که واقعاً اهل تبرّی باشد، باید از اصل آن، یا دست‌کم از رسوم رایجش بیزاری بجوید.

#اخلاق_دین
@hamidhossaini
مشاهده در Telegram

امتحان کنید

راهنما

  • نوشتن اعراب لازم نیست: «الرحمن» واژهٔ «ٱلرَّحْمَٰنِ» را پیدا می‌کند.
  • ی و ک عربی و فارسی و نیم‌فاصله یکسان در نظر گرفته می‌شوند.
  • برای عبارت دقیق، آن را در گیومه بگذارید.
  • برای رفتن به یک آیه بنویسید ۲:۲۵۵ یا «بقره ۲۵۵».