کافر در اصطلاح قرآن کسی است که حقیقتی را به روشنی می‌داند، اما به جای اعتراف به آن حقیقت، آن را کتمان می‌کند و می‌پوشاند و انکار می‌کند، و به این مقدار نیز اکتفا نمی‌کند، بلکه برای منادیان و هواداران آن‌ حقیقت از هیچ اقدام غیر اخلاقی، از جمله شکنجه، قتل، سرقت مسلحانه، تجاوز به مال و ناموس، و محاصره‌ی اقتصادی فروگذار نمی‌کند.
کافر و مشتقات آن در قرآن نه به معنای دگراندیش است و نه به معنای غیر مسلمان، و نه به معنای کسی که حاضر است با صلح و صفا با مسلمانان زندگی کند.
همانگونه که اشاره شد، واژه‌ی کافر در قرآن به معنای "غیر مسلمان" یا "دگر اندیش" نیست، بلکه به معنای کسی است که حقیقتی را که حقانیت آن برایش روشن است به خاطر تعصب یا حسد یا منافع شخصی یا اموری از این قبیل می‌پوشاند.
از نظر قرآن، دگراندیشی جرم‌ نیست. در ابتدای ظهور اسلام مسلمان بودن نوعی دگراندیشی بوده است. اتفاقا کافران و مشرکان صدر اسلام مسلمانان را به جرم دگراندیشی مجازات می‌کردند، نه برعکس.
افزون بر این، در تمام آیاتی که در مذمت و تهدید و نکوهش شرک ورزیدن و مشرکان واقع شده قیدی وجود دارد که نشان می دهد شرک مورد بحث نوع خاصی از شرک است، نه مطلق شرک و آن عبارتست از شرکی که شخص به سود آن دلیل ندارد (=شرک معلّل/نامدلّل). این شرک شرکی است که از نظر "اخلاق باور" موجه نیست.
یعنی نکوهش و سرزنش و به تبع آن مجازات دنیوی و اخروی آن کافران و مشرکان به خاطر این نبود که آنان "دگراندیش" بودند و "مسلمان" نبودند، بلکه به خاطر این بود که ارزش‌های اخلاق باور و اخلاق رفتار را نقض و به حقوق دگراندیشان آن زمان، یعنی مسلمانان، تجاوز کردند. بنابراین، عوض کردن جای ظالم و مظلوم و تطبیق عنوان کافر بر دگراندیشان در جهان مدرن تحریف آشکار قرآن است.

ابوالقاسم "فنایی" از مقاله "اهانت، نقد، آزادی بیان و ارتداد از منظر اخلاقی"

کانال در جستجوی معنا
@searchformeaning